އޭގެ ދެދުވަސް ފަހުން އައި ހުކުރުދުވަހު ޤާހިރާގެ ޖުމާމައަ މިސްކިތުގައި ޚިޠާބުގެ އަރިއަހަށް ޢީސާ އަލްހަކާރީ ފަޤީހާ ވަޑައިގެން އެދުވަހުގެ ހުކުރު ޚުތުބާގައި ޚަލީފާގެ ނަންފުޅު ވިދާޅުނުވުމަށް ދެންނެވިއެވެ. މި ޙަޠީބަކީ ތުރުކީއެކެވެ. އޭނާގެ ފުރިހަމަތަން ތާރީޚުން އެގެން ނެތް ނަމަވެސް އެޒަމާނުގައި އޭނާ އަމީރުއްލްއާލިމްގެ ނަމުން މައްޝޫރުވެފައިވާކަން އެގެއެވެ. އެޒަމާނުގެ ލިޔުން ތަކުން ހެކިދޭގޮތުގައި ޚަތީބުން އަމީރުލްއާލިމް ޚަތީބް އަމީރުލްއާލިމް ހުކުރު ޚުތުބާގައި ޚަލީފާގެ ނަންފުޅު ކިއުމުގެ ބިދުޢަ ބާތިލްކޮށްލެއްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ސުލްޠާން އައްޔޫބީ މިކަމަށް ޢަމަލީ ސިފައެއް ގެންނެވީވެސް އަމީރުލްއާލިމް އެވާހަކަފުޅު ދައްކަވާތާ އެތަކެއް ދުވަސްފަހުން ކަމުގައި ބުނެއެވެ. އެއީ އަމީރުލް ޢާލިމްގެ މަޝްވަރާގެ މަތިން ކުރެއްވިކަމެއް ކަމުގައިވެސް ބައެއް ބޭފުޅުން ވިދާޅުވެއެވެ. ދެމުއައްރަހުން މިކަމުގެ ލަޤަބު ހަމައެކަނި އީސާއަލް ހަކާރީ ފަގީހާއަށްވެސް އަރުވައެވެ. ކޮންމެއަކަށް މިއީ ޙަތީބު އަމީރުލްޢާލިމް ނުވަތަ ދީނީ މުޝީރު ޢީސާ އަލްހަކާރީ ފަގީހުގެ މަސައްކަތްޕުޅުން ވީކަމެއް ކަމުގައިވުންވެސް އެކަށީގެން ވެއެވެ. – ކަންމިހެން ހުރި ނަމަވެސް ތާރީޚް ލިޔާ މީހުން ސުލްޠާން އައްޔޫބީއާއި ބެހޭ ގޮތުން ލިޔެފައިހުރި ލިޔުންތަކުން އެގޭ ގޮތުގައި މިހިތްވަރުގަދަ ފިޔަވަޅު އެޅުއްވި ބޭފުޅަކީ ސުލްޠާން އައްޔޫބީއެވެ. ޝައްކެތްނެތެވެ. ހުކުރު ޚުތުބާއިން ޚަލީފާގެ ނަން ކަޑުއްވާލެއްވި ކަމުގެ ޝަރަފު އޭގެތެރެއިން ކޮންމެ ބޭފުޅަކަށް ލިބިވަޑައިގެންވިއަސް އެޒަމާނުގައިވެސް ތެދުވެރި މުސްލިމުން ތިބިކަން އެގެއެވެ.
އެދުވަހު ހުކުރު ޚުތުބާ ވިދާޅުވިއިރު އަމީރުލް އާލިމް އެހުކުރު ޚުތުބާގައި ޚަލީފާގެ ނަންފުޅު ވިދާޅެއް ނުވެއެވެ. –އެދުވަހު މިސްރުގެ ޖަމާއަތް މިސްކިތުގެ މެދު ދޫލަމަތީގައި ސުލްޠާން އައްޔޫބީ އިންނެވިއެވެ. ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި ޢަލީ ބިން ސުފިޔާން އިންނެވިއެވެ. އައްޔޫބީގެ މުޝީރުންނާއި އެހެނިހެން ގާތްބޭފުޅުން މިސްކިތުގެ އެކިދިހަމަތީގައި ތިއްބެވިއެވެ. ޢާމުންގެ ތެރޭގައި އެބޭފުޅުން ތިއްބެވުމުގެ ބޭނުމަކީ އާމުންގެ ޚިޔާލު ބެއްލެވުމެވެ. ޚުތުބާގައި ޚަލީފާ ގެ ނަންފުޅު ނުކިޔުމުން އާމުން ކަންތައްކުރާގޮތެއް އޮޅުން ފިލުއްވުމެވެ. އެކަމަށްޓަކައި ޢަލީ ބިން ސުފިޔާންގެ ޖާސޫސުންވެސް ވަރަށް ގިނަ އަދަދަކަށް އެދުވަހު އެމިސްކިތަށް އެރިއެވެ. ހަލީފާގެ ނަންފުޅު ޚުތުބާއިން ވަކިކުރުމަކީ އާދައިގެ ކުޑަ ކުށަކަށް ނުވާނެއެވެ. އެވާނީ ވަރަށް ބޮޑު ކުށަކަށެވެ. ރަށުގެ ކަމުވޮށިވެގެންވާ އެންމެބޭފުޅުން ހުކުރު މިސްކިތުގައި ތިއްބެވިއެވެ. ހުކުރު ނަމާދަށް ވަޑައިނުގަންނަވަނީ ހަމައެކަނި ޚަލީފާ އަލް އާޒިދުއެވެ. އެހެން ހުރިހާ ބޮޑު ބޮޑެތިން ޖަމާއަތުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
”ނަމާދުން އަވަދިވެވަޑައިގަންނަވައިގެން ސުލްޠާން އައްޔޫބީ ޖަމާޢާތް މިސްކިތުގެ ޚަތީބު އަމީރުލްއާލިމްގެ އަރިއަހަށް ވަޑައިގެން ކަރާކަރު ޖައްސަވައި ސަލާމް ކުރެއްވުމަށްފަހު އަމީރުލް ޢަލިމްގެ ޖުއްބާކޮޅުގައި ބޮސް ދެއްވިއެވެ.
”މާތްﷲ މަނިކުފާނު ރައްކާތެރި ކުރައްވައި ނަސްރު ދެއްވާށިއެވެ.“
”މައަމުރުފުޅު ނެރުއްވައިގެން މަނިކުފާނު ސުވަރުގެއިން މަޤާމް ހޯއްދަވައިފީމުއެވެ.“ އަމީރުލް އާލިމް ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ.
”ޚަލީފާ މަނިކުފާނުބަލާ ފޮނުއްވައިފިނަމަ ޚަލީފާގެ އަރިއަހަށް ވަޑައިގެންނެވުމުގެ ބަދަލުގައި އަޅުގަނޑުގެ ގާތަށް ވަޑައިގަންވާށެވެ. އޭރުން މަނިކުފާނާއި އެކުގައި އަޅުގަނޑުވެސް ޚަލީފާގެ އަރިއަހަށް ދާނަމެވެ.“ ސުލްޠާން އައްޔޫބީ ތަންކޮޅަކަށް ހިންގަވާފައި ހުއްޓިވަޑައިގަންނަވަމުން އަމީރުލްއާލިމްއަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
”އަމީޜުލް މިސްރެވެ. ކުށެއް ކަމުގައި ދެކެވަޑައިނުގަންނަވަނީނަމަ އަޅުގަނޑު އެއްޗެއް ދަންނަވާލާނަމެވެ.“ އަމީރުލް އާލިމް ވިދާޅުވިއެވެ. “ ބާތިލްއާއި ޝިރުކާއި ޚިލާފް އަމަލްތައް ހުއްޓުވަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ކުށެއްކަމުގައި ވަނީނަމަ ހުކުރު ޚުތުބާއިން ޚަލީފާގެ ނަންފުޅު ކަޑާލުމުގެ އަދަބު ލިބިގަންނާނީ އަޅުގަނޑު އެކަންޏެވެ. މަނިކުފާނުގެ އެހީފުޅު ހޯދާކަށް އަޅުގަނޑު ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. ޚަލީފާ އަންގަވައިފިނަމަ އަޅުގަނޑު ދާނީ އެކަންޏެވެ. ހުކުރު ޙުތުބާއިން ޚަލީފާގެ ނަންފުޅު ކަޑާލީ މަނިކުފާނު އަންގަވައިގެނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ﷲގެ މަތިވެރި އެންގެވުމާއި އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ކުރިކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑު މަނިކުފާނަށް މަރްހަބާ ދަންނަވަމެވެ.“
އިރުއޮއްސުނުތަނާ ސުލްޠާން އައްޔޫބީ ކޮޓަރި ކޮޅުން ނިކުމެ ވަޑައިގެން ޢަލީ ބިން ސުފިޔާންއާއި މަހާއުއްދީން ޝައްދާދާއި އަދިވެސް އިތުރު މުޝީރުންގެ ފަރާތްޕުޅުން ރިޕޯޓް އަތުލައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. މިއެންމެ ބޭފުޅުންގެ ދަށުން މަސައްކަތްކުރާ ޚަބަރު ހޯދާ މީހުންނާއި ޖާސޫސުން ޢާމުންގެ ހެދުމުގައި އާދަޔާ ޚިލާފް ގިނަ އަދަދަކަށް އެދުވަހު ރަށުތެރެއަށް ފޮނުވުނެވެ. ނަމަވެސް އެބޭފުޅުން ހޯއްދަވަން އެއުޅުއްވާ ކަންތަކުގެ އެއްވެސް ޚަބަރެއް ރަށުތެރެއިން ލިބިވަޑައި ނުގެންކަމުގައި ޢަލީ ބިން ސުފިޔާން އައްޔޫބީއަށް ދެންނެވިއެވެ. ޢާމުންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުންނާއި ޢަލީ ބިން ސުފިޔާން ސުވާލުކުރެއްވި ކަމުގައިވެސްވެއެވެ. އެކަމަކު ހުކުރު ޚުތުބާގައި ޚަލީފާގެ ނަންފުޅު ނުކިއާކަން އެގުނުމީހަކު ހުރިކަންވެސް އެގިވަޑައި ނުގެންކަމުގައި ޢަލީ ވިދާޅުވިއެވެ. އެސުވާލު ކުރެއްވީމާ އެކަން ފާހަގަ ނުކުރެވުނު ކަމަށްޓަކައި ބައެއް މީހުންނަށް ހިސާބެއްގެ ސިހުމެއް ލިބި އަނެއްބައިމީހުން އެކަމުން އަންނަނީ ކޮންތަފާތެއްތޯއޭ ދަންނަވާލިކަމުގައިވެއެވެ. ޚަލީފާއަކީ ކަލެއް ނުވަތަ ރަސޫލެއް ނޫނޭވެސް ބައެއްމީހުން ދެންނެވިކަމުގައި ވެއެވެ. ކޮންމެއަކަށް އެބޭފުޅުން ބިރުފުޅުން ތިއްބެވި ކަންތަކެއް ނުވިއެވެ. ޚުތުބާއިން ޚަލީފާގެ ނަންފުޅު ކަޑާލުމާ ގުޅިގެން އެއްވެސް މީހަކު ދެކޮޅުވެރި ޚިޔާލެއް ފައުޅުކުރި ކަމެއް އެގިވަޑައެއް ނުގެންނެވިއެވެ.
ސުލްޠާން އައްޔޫބީ އެހުރިހާ ކަމެއް އޮޅުން ފިލުއްވެވުމަށްފަހު އެބޭފުޅުން އެޅުއްވި ނުރައްކައުތެރި ފިޔަވަޅާއިމެދު އާމުންގެ ޚިޔާލު ހުރިގޮތް ނޫރުއްދީން ޒަކީއަށް ސާފުކޮށް އެރުވުމަށްޓަކައި ސިޓީފުޅެއް ލިޔުއްވާފައި ފަތިހުފަތިހު ގާސިދަކު އަތުގައި ފޮނުވާލެއްވުމަށް ވިދާޅުވެފައި ސިޓީފުޅު ޢާލީ ބިން ސުފިޔާންގެ އަތްޕުޅަށް ދެއްވިއެވެ. ދެން ޚަލީފާގެ ދަރުބާރުގައި ތިބޭ ޖާސޫސުންނަށް ސަމާލުވެ ތިބުމަށް އެންގެވުމަށްވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. އެތަނުގައި ކިތަންމެ ކުޑަކޮށްވެސް ޝައްކުވާފަދަ ހަރަކާތެއް ހިގިއަސް އަވަހަށް ތައްޔާރަށް ތިބެންވާނޭކަން އެންގެވުމަށްވެސް ވިދާޅުވިއެވެ.
”ޢަލީއެވެ. ރަޖަބަކީ ޚަލީފާގެ އިސްތަށިފުޅުގާ ވަޑުވައިގެން ގެންގުޅުއްވާ މުޝީރެކެވެ. ވީމާ އޭނާގެ ހިޔަނި ފަދައިން އޭނާގެ ފަހަތުގައި އަބަދުވސް މީހަކު ބެހެއްޓެވުމަށް ހަދުމަފުޅު ކުރައްވާށެވެ.“ އެންމެ ބޭފުޅުން ކަންތައް ކުރައްވަންވީ ގޮތް ވިދާޅުވެދެއްވުމަށްފަހު އެންމެ ފަހުން ޢަލީ ބިން ސުފިޔާންއަށް ސުލްޠާން އައްޔޫބީ ވިދާޅުވިއެވެ.
އެރޭ ޚަލީފާ އުފާފާޅުކުރައްވާ ކޮޓަރިކޮޅުގައި ރަޖަބެއް ނެތެވެ. އޭނާވީ ސުލްޠާން އައްޔޫބީ ގަތުލު ކުރުމުގެ ކަންތައްތައް ހަމަޖައްސަން ގޮހެވެ. އެރޭ ހަސަން ބިން ޞަބާޙްގެ ހަޝީޝަންއާއި ބައްދަލު ކުރަން އޭނާއަށް ޖެހެއެވެ. އާދައިގެ މަތިން ބޭރުގެ ދުނިޔެއާއި މުޅިން ވަކީން އުންމު ޢާރާރާގެ ތުލުސްމާތީ ރީތިކަމުގެ ތެރެއަށް ގެއްލިވަޑައިގެންފައި ޚަލީފާ އިންނެވިއެވެ. އެދުވަހުގެ ހުކުރު ޚުތުބާއިން އެމަނިކުފާނުގެ ނަންފުޅު ވަކިކޮށް ލެވުނުވާހަކަ ދަންނަވާނޭ މީހަކުވެސް ހުރިކަމަކަށެއް ނުވެއެވެ. ސުލްޠާން އައްޔޫބީ ޤަތުލު ކުރުމުގެ އިންތިޒާމްތައް ހަމަ ޖެހެމުންދާތީ އެމަނިކުފާނުއިންނެވީ އުފާފުޅުންނެވެ. އެއާ ޚިލާފަށް އުންމެ ޢަރާރާގެ ޚިޔާލުފުޅުތައް ހުރީ ނުތަނަވަސް ވެފައެވެ. ޚަލީފާގެ ސިކުޑިފުޅަށް އަވަހަށް އަވަހާރަފުޅު ގެންނެވުމަށްޓަކައި އެކަމަނާ ޚަލީފާއަށް ރާފޮދު އަރުވަމުން ގެންދަވައެވެ. މި ރާފޮދަށް ފާޑެއްގެ ކުނޑިއެއްވެސް އަކަމަނާ އަޅުއްވައެވެ. އެގޮތަށް އެކަމަނާ ކަންތައް ކުރައްވާތާ ކުޑަ އިރުކޮޅެއްވީތަނާ ޚަލީފާއަށް އަވަހާރަފުޅު ލެއްޕެވިއްޖެއެވެ. ދެން އެކަމަނާ އަވަސް އަވަހަށް ކޮޓަރި ކޮޅުގެ ފާނޫޒުކޮޅުތައް ކަނިކޮށްލައްވާފައި ކޮޓަރިކޮޅުން ނިކުމެވަޑައިގެން ކޮންމެރައަކު ދަންވަރު ސިއްރިއްޔާތު ގޮތުގައި ރަޖަބުއާއި ބައްދަލު ކުރައްވާ ޚާއްސަ ކޮޓަރިކޮޅަށް ވަޑައިގެންފިއެވެ.
އެކަމަނާ ކޮޓަރިކޮޅަށް ވެދެވަޑައިގެންނެވިތަނާ ދޮރުގެ ނިވަލުގައި ކުރިއްސުރެ ފިލާ ހުރި މީހަކު އެކަމަނާގެ އިސްތަށިފުޅަށް ރަޖާގަޑެއް އެއްލާ ރަޖާގަޑު މޫނުފުޅާއި އެއްކޮށް ހިފަހައްޓައި އެކަމަނާގެ ޚަބަރު ހުސްކޮށްލުމަށްފަހު ނަގާ ކޮޑަށް ލައިގެން ކޮޓަރިން ނިކުމެއްޖެއެވެ. ހީވާގޮތުން އެއީ ގަނޑުވަރުގެ ސިއްރު މަގުތައް ރަގަޅަށް ދަންނަ ބައެކެވެ. އެމީހުން އެކަމަނާ ގޮވައިގެން ހަރުފަތްތަކުން އަރައިގެން މައްޗަށްގޮސް އެތަނުގައި އައްސާފައިހުރި ވަލަކުން ތިރިއަށް ފައިބާން ފަށައިފިއެވެ. އޭގެތެރޭއިން ކުރިން ފޭބި އުންމު ޢަރާރާ ގޮވައިގެން ހުރި މީހާއެވެ. އަނެއް މީހާ ފޭބީ އޭނާގެ ފަހަތުންނެވެ. އެމީހުން އުންމު ޢަރާރާ ގޮވައިގެން ތިރިއަށް ފައިބައިގެންގޮސް އަދިރީގެ ތެރެއަށް ގެއްލިއްޖެއެވެ. ގަޑުވަރާއި ދުރަށް ތަންކޮޅަކަށް ހިގާފައި ބަލައިލިއިރު ދާދިގާތުގައި ހަތަރު އަސްއޮތެވެ. އޭގެ ކައިރީގައި އެމީހުންގެ އެކުވެރީންގެ ތެރެއިން ދެމީހަކު ތިއްބެވެ. އުންމު އަރާރާ ގޮވައިގެން އައިދެމީހުން މާކައިރިއަށް ނާންނަނީސް އަސްތަކުގެ ކައިރީގައި ތިބި ދެމީހުންނަށް އެމީހުން ފެނިގެން އޭގެތެރެއިން ދައަސް ކުރިއަށްނެރެ ގަޑުވަރުން އައި ދެމީހުންނާއި އުންމު ޢަރާރާ އަސްމައްޗަށް ސަވާރު ކުރުވައިފިއެވެ.
”އަދި މާ ބާރަށް އަސްތައް ނުދުއްވާށެވެ. އަސްތަކުގެ ފިޔަވަޅުގެ އަޑު އިވުނީމައި ޝަހަރުގެ މީހުން ހޭލަދާނެއެވެ.“ އަސްތަކުގެ ފާރަވެރިކަމުގައި ތިބި ދެމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ބުންޏެވެ. އޭނާ މިހެން ބުނުމުން އަސްތަކުގެ ލަގަން ތަކަށް ދޫދީ ޝަހަރުން ނިކުމެގެން ދެން އަހުގެދުވެލި މަޑުކޮށްފާ ބެހެއްޓިއެވެ.
******
